Postawa anty-Netanjahu
Postawa anty-Netanjahu nie jest politycznym argumentem
Joshua Hoffman, "Future of Jewish"
Sprzeciw wobec
Benjamina Netanjahu stał się swego rodzaju tożsamością polityczną.
Dla niektórych stanowi on wręcz cały światopogląd. Jeśli zapytać ich o wizję
przyszłości Izraela, odpowiedź często sprowadza się do dwóch słów: "nie Bibi".
W porządku. Istnieją uzasadnione powody, by sprzeciwiać się Netanjahu. Problem
polega jednak na tym, że bycie przeciwko jakiemuś politykowi nie mówi nam, za
czym dana osoba się opowiada.
Usunięcie polityka z urzędu to cel polityczny, a nie filozofia rządzenia.
Dowiadujemy się dzięki temu jedynie, kogo ktoś nie chce widzieć na czele
państwa, ale nie dowiadujemy się prawie niczego o tym, w jakim kierunku dany
kraj powinien według tej osoby zmierzać.
Demokracje powinny opierać się na ideach i zasadach, a nie na osobistych
animozjach – tymczasem dziś tożsamość polityczna częściej wynika z tego, komu
ktoś się sprzeciwia, niż z tego, w co wierzy.
Ta sprzeczność jest szczególnie wyraźna w Izraelu, gdzie prezydent Herzog
powierzył Gadiemu Eisenkotowi z partii "Jashar" misję sformowania nowego rządu,
po tym jak uzyskał on szersze poparcie w Knesecie (67 głosów wobec 46 dla
Netanjahu).
Choć awans Eisenkota może oznaczać koniec trzydekadowej dominacji Netanjahu i
odzwierciedla społeczne pragnienie zmiany, to istotne zwroty w polityce,
zwłaszcza w kwestiach bezpieczeństwa narodowego, są mało prawdopodobne.
Obaj liderzy sprzeciwiają się obecnie powstaniu państwa palestyńskiego,
domagają się demilitaryzacji i rozwiązania struktur Hamasu w Strefie Gazy,
opowiadają się za działaniami militarnymi mającymi zapobiec uzyskaniu przez
Iran zdolności nuklearnych, popierają utrzymanie izraelskiej kontroli nad
bezpieczeństwem w kluczowych obszarach, akceptują operacje transgraniczne oraz
wspierają dalszy rozwój osadnictwa w Judei i Samarii. Różnice między nimi
dotyczą głównie sposobu realizacji działań, a nie samych celów nadrzędnych.
Zastąpienie Netanjahu Eisenkotem nie oznacza fundamentalnej zmiany
ideologicznej w Izraelu. Doktryna bezpieczeństwa, stanowisko wobec państwowości
palestyńskiej czy ogólna strategia pozostają w dużej mierze niezmienne.
Fakt, że Eisenkot pełnił funkcję szefa sztabu Sił Obronnych Izraela (IDF) za
rządów Netanjahu, a następnie zasiadał w jego gabinecie wojennym, świadczy o
głębokiej ciągłości w myśleniu o bezpieczeństwie narodowym.
Choć obaj politycy różnią się w istotnych kwestiach wewnętrznych, takich jak
niezależność sądownictwa, sprawiedliwy podział obowiązków w ramach poboru do
wojska czy planowanie przyszłości Strefy Gazy po zakończeniu wojny, to sam
sprzeciw wobec Netanjahu nie stanowi spójnego programu politycznego.
Poważna debata musi koncentrować się na konkretnych propozycjach, a nie na
podziałach opartych na osobistych antypatiach.
Co istotne, wartość danego pomysłu zależy od jego merytorycznej treści, a nie
od tego, kto go popiera: poparcie ze strony Netanjahu nie dyskwalifikuje
polityki, tak samo jak poparcie ze strony Eisenkota nie czyni jej automatycznie
słuszną.
Izrael nie jest odosobniony w doświadczaniu polaryzacji politycznej, która
koncentruje się wokół sprzeciwu wobec konkretnej postaci, podobnie jak ma to
miejsce w amerykańskiej polityce w odniesieniu do Donalda Trumpa.
Wielu Amerykanów wykształciło tożsamość opartą na antytrumpizmie, która często
bierze górę nad konkretnymi poglądami politycznymi. Mimo to, wielu wyborców
przeciwnych Trumpowi popiera rozwiązania z nim kojarzone, na przykład
zaostrzenie kontroli granic czy deportację nielegalnych imigrantów, bo
sprzeciwiają się raczej jego metodom działania niż samym założeniom
politycznym.
Zjawisko to jest widoczne w wielu kwestiach: sprzeciw wobec Trumpa nie musi
oznaczać sprzeciwu wobec jego polityki. Jednak w dyskursie politycznym poparcie
dla działań Trumpa bywa często utożsamiane z osobistą lojalnością wobec niego.
Prowadzi to do sytuacji, w której ludzie odrzucają pewne pomysły tylko dlatego,
że kojarzą się one z Trumpem, a nie dlatego, że są one merytorycznie błędne.
Takie podejście utrudnia skuteczne sprawowanie rządów.
Budowanie ruchów politycznych w oparciu o sprzeciw wobec jednej osoby, na
przykład Netanjahu, jest rozwiązaniem wadliwym, ponieważ łatwiej jest
zjednoczyć się przeciwko wspólnemu wrogowi niż wokół wspólnego programu.
Najnowsze wybory w Izraelu dobrze to ilustrują: blok Eisenkota uzyskał
rekomendacje 67 deputowanych (w tym 19 z partii arabskich) do sformowania
rządu, jednak w ramach tej koalicji brakuje porozumienia co do sposobu
sprawowania władzy.
Podziały ideologiczne, między ugrupowaniami takimi jak prawicowa frakcja
Awigdora Liebermana a lewicowym ruchem HaDemokratim, czy też między partiami
arabskimi a żydowskimi partiami syjonistycznymi, stanowią poważne wyzwanie.
Próby Eisenkota, by załagodzić te różnice poprzez odwołanie się do
fundamentalnych zasad, takich jak uznanie Izraela za żydowską demokrację czy
likwidacja Hamasu, napotykają opór.
Nawet jeśli uda się powołać rząd, głębokie rozbieżności w kwestiach
politycznych (na przykład reforma sądownictwa czy kwestia osiedli) pozostaną
nierozwiązane.
Pod nieobecność Netanjahu, który dotychczas stanowił czynnik jednoczący,
konflikty te mogą przybrać na sile, stawiając przywództwo Eisenkota przed
trudną próbą.
Wyborcy, którzy chcą zastąpić Netanjahu, powinni domagać się czegoś więcej niż
tylko obietnicy zmiany – potrzebują konkretnych planów.
Kluczowe pytania, na które muszą odpowiedzieć potencjalni przywódcy, tacy jak
Eisenkot, dotyczą strategii wobec Hamasu, irańskiego programu nuklearnego,
Strefy Gazy, relacji z USA, kosztów utrzymania, obciążeń dla rezerwistów Sił
Obronnych Izraela (IDF), poboru ultraortodoksów oraz podziałów społecznych.
Co najważniejsze: w jaki sposób zamierzają pogodzić wspólną politykę
bezpieczeństwa ze sprzeciwem potencjalnych koalicjantów? Zdolności przywódcze
należy oceniać przez pryzmat tych merytorycznych kwestii, a nie jedynie poprzez
stosunek do Netanjahu. Mimo podziałów politycznych, w Izraelu istnieje szeroki
konsensus strategiczny w sprawach bezpieczeństwa, suwerenności i przetrwania –
konsensus, który wykracza poza podziały partyjne i na którym warto budować.
Przyszły premier musi umieć odróżnić sukcesy Netanjahu od jego porażek, aby móc
skutecznie prowadzić Izrael naprzód, zamiast automatycznie kwestionować każde
działanie swojego poprzednika.
Zasada ta odnosi się również do Trumpa, Bidena i właściwie każdego innego
polityka w funkcjonującej demokracji.
Przeciwników politycznych należy oceniać na podstawie głoszonych przez nich
idei, podejmowanych decyzji oraz osiąganych rezultatów, a nie tylko na
podstawie tego, kogo popierają lub zwalczają.
Bycie przeciwnikiem Netanjahu nie czyni nikogo automatycznie osobą mającą rację
– tak samo, jak bycie jego zwolennikiem nie oznacza, że ktoś musi się mylić.
Jeśli Eisenkot zostanie kolejnym premierem Izraela, jego sukces nie będzie
mierzony tym, jak bardzo odetnie się od Netanjahu. Będzie on mierzony tym, czy
pod jego rządami Izrael stanie się bezpieczniejszy, silniejszy, bardziej zamożny
i bardziej zjednoczony.
Izraelczycy mogą być gotowi, by zostawić erę Netanjahu za sobą. Jednak odejście
od konkretnego polityka to nie to samo, co rozwój całego kraju.
Na tym właśnie polega różnica między wygraniem wyborów a skutecznym sprawowaniem
rządów.
Kompilacja i tłumaczenie Alex Wieseltier
https://www.futureofjewish.com/p/anti-netanyahu-is-not-a-political?