Gematria

2022-01-21

GEMATRIA - HEBRAJSKA NUMEROLOGIA

Gematria to system numerologiczny, w którym litery hebrajskie odpowiadają liczbom. System ten, wypracowany przez praktykujących kabałę (mistykę żydowską), wywodził się z wpływów greckich i stał się narzędziem interpretacji tekstów biblijnych.
Pierwsze 10 liter (od alef do jud) odpowiada liczbie od jednego do dziesięciu. Kolejne dziewięć liter (kaf do kof) reprezentuje 20 do 100, a ostatnie trzy litery (resz, szin i taf) to od 200 do 400.
Podobnie do cyfr rzymskich, litery są dodawane razem, by dać daną wartość, a litery zachowują swoją podstawową wartość bez względu na to, gdzie są umieszczone w sekwencji; więc na przykład taf, kof i alef dają zawsze 421. W tym systemie każdemu słowu lub frazie można nadać określoną wartość liczbową, znaną jako gematria.
Podobno wielkie tajemnice Tory są przesiąknięte gematrią. Faktycznie, jeden z najpopularniejszych komentarzy do Tory, napisany przez rabina Jakuba ben Aszera, znanego jako Baal Haturim, odkrywa za pomocą gematrii (oraz innej dokładnej analizie tekstów) (nowe) warstwy ukrytego w tekście znaczenia.
Dlaczego liczba 18 w judaizmie reprezentuje życie? Słowo "życie" w języku hebrajskim wymawia się "Chai" i składa się z dwóch liter: "chet" i "jud". "Chet" reprezentuje liczbę osiem, a litera "jud" dziesięć. Te dwie litery razem wzięte dają 18. "L'Chaim!" Za życie!

Kto wierzy w Gematrię?
Chociaż gematria była używana czasami w Talmudzie i Midraszu, nie była ona traktowana poważnie w literaturze rabinicznej. Rabini od czasu do czasu wykorzystywali gematrię do wspierania interpretacji biblijnej, ale zbytnio się na niej nie opierali. Byli oni znacznie bardziej zainteresowani w wykorzystaniu logicznego rozumowania i argumentacji dla poparcia swoich twierdzeń.
Jednak gematria była kluczowa dla Kabały, żydowskiej tradycji mistycznej. Sama baza kabalistycznego systemu kosmologicznego opiera się na przekonaniu, że Bóg stworzył wszechświat za pomocą hebrajskich liter wraz z ich wartościami liczbowymi. Rzeczywiście, wiele imion Boga i ich permutacji w Kabale ma wartości liczbowe, które, jak się uważa, zawierają potężną siłę.

Podstawowe teksty Gematrii
Termin "gematria" pochodzi od greckiego "geometria", a pojęcie to można znaleźć w pismach greckiego filozofa Platona. W literaturze rabinicznej po raz pierwszy pojawia się w Baraicie rabina Eliezera w 200 roku n.e. Ten tekst zawierał 32 zasady interpretacji Biblii. 29. zasada obejmowała użycie gematrii.
Sefer Jecira (Księga Stworzenia), najwcześniejszy tekst kabalistyczny, napisany podobno w II wieku n.e., był pierwszym tekstem kabalistycznym, który definiował system gematrii. Ten tekst dotyczy stworzenia wszechświata przez Boga za pomocą mocy alfabetu hebrajskiego oraz permutacji imienia Bożego. Uważano, że praktykujący mistykę mógł wykorzystać tę wiedzę do okiełznania mocy twórczych. Sefer Jecira zawierała podobno instrukcje jak stworzyć golema, legendarnej istoty stworzonej z błota, spopularyzowanego przez rabina Maharala (Jehuda ben Löv Bazalel) z Pragi w XIX wieku.
W XIII wieku aszkenazyjscy chasydzi ("niemieccy pietyści", grupa rabinów, którzy praktykowali mistyczną i ascetyczną formę judaizmu, której nie należy mylić z chasydyzmem, który rozwinął się 500 lat później) używali gematrii w swoich mistycznych pismach. Ich pisma wpłynęły na Abrahama Abulafię z kastylijskiej szkoły kabały, którego techniki medytacyjne obejmowały interpretację różnych imion Boga. Kabalista Mojżesz Cordovero z Safedu w Izraelu w 1542 roku opracował podręcznik Pardes Rimonim (Ogród Granatów), który zawiera wiele rozdziałów, które wyjaśniają i rozwijają poprzednie systemy gematrii. Ruch sabataistów z XVII wieku (którego wyznawcy wierzyli, że ich przywódca, Sabataj Cwi, był mesjaszem) i ruch chasydzki z XVIII wieku, opierały się na tradycji kabalistycznej, wykorzystując gematrię jako narzędzie w swoich mistycznych pismach.

Znane przykłady argumentów opartych na Gematrii
Jednym ze słynnych przykładów gematrii jest interpretacja Księgi Rodzaju 14:14, która pojawia się we (wspomnianym uprzednio) Baraicie rabina Eleziera oraz w innych odniesieniach talmudycznych i midraszowych. Werset ten wspomina o 318 mężczyznach, którzy należeli do rodziny Abrama (później w Genesis Bóg zmienia imię Abrama na Abraham), których on wziął ze sobą, by pokonać armie, które w tym czasie napadły jego krewniaka. Numeryczny odpowiednik imienia "Eliezer" (sługa Abrama) to 318; dlatego tekst sugeruje, że w rzeczywistości przybył z Abramem tylko Eliezer, a nie wszyscy 318 mężczyzn. Tekst chasydzki, Keduszat Levi (autorstwa rabina Lewi Izaka z Berdyczowa), używa gematrii, aby wyciągnąć z tego wersetu dodatkowe konkluzje. W tekście tym stwierdza się, że wartość liczbowa słowa "siach" (hebr. konwersacja lub rozmowa) wynosi 318. Dlatego tekst argumentuje, że to dzięki mocy wypowiedzenia świętego imienia Boga Abram pokonał swoich wrogów.
Duża część gematrii skupia się na wielorakich imionach Boga i mocy tych imion. Imię Elohim sumuje się do liczby 86, która równa się wartości słowa hateva (Natura). Ta równoważność prowadzi do wniosku, że Elohim odnosi się do boskiej obecności przejawiającej się w świecie fizycznym, w przeciwieństwie do imienia Jahve, które łączy się ze światem niebiańskim.

Współczesna wiara w Gematrię
Na przestrzeni dziejów niektórzy ludzie wierzyli, że Tora zawiera tajemnice, które można ujawnić za pomocą gematrii i wykorzystać do przepowiadania wydarzeń historycznych. To przekonanie trwa do dziś i zostało spopularyzowane przez dobrze sprzedający się (i bardzo krytykowany) Kod Biblii Michaela Drasina, opublikowany w 1997 roku. Niektóre chasydzkie grupy, które zajmują się studiowaniem kabalistycznej literatury, uważają, że Tora, widziana w obiektywie gematrii, zawiera odnośniki dotyczące aktualnych wydarzeń.
Sceptycy stwierdzili jednak, że gematria może być wykorzystana jako "dowód" na poparcie diametralnie przeciwstawnych twierdzeń, w zależności od słów i fraz, które wybiera się do obliczeń. Nieco żartobliwa ilustracja tego dotyczyła próby przewidzenia wyniku wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 2016 r. na podstawie gematrii nazwisk kandydatów. Autor artykułu pokazał, jak taki tok rozumowania może być równie łatwo wykorzystany do przewidzenia zwycięstwa każdego z kandydatów. Niemniej jednak, w niektórych kręgach, gematria jest nadal popularna.

Polskie tłumaczenie i redakcja Alex Wieseltier

https://www.myjewishlearning.com/article/gematria/ 

Alex Wieseltier - Uredte tanker
Alle rettigheder forbeholdes 2019
Drevet af Webnode
Lav din egen hjemmeside gratis!