KALENDARZ ŻYDOWSKI

2022-11-19

KALENDARZ ŻYDOWSKI

Kalendarz żydowski (hebrajski Luah Ha Szana) jest kalendarzem księżycowo-słonecznym używanym dzisiaj do żydowskich praktyk religijnych. Określa on daty świąt żydowskich i publiczne czytanie fragmentów Tory, jahrzeits (daty upamiętniające śmierć krewnego) i ma wiele innych ceremonialnych zastosowań.
W Izraelu kalendarz ten jest używany do celów religijnych, określa ramy czasowe dla rolnictwa i jest, obok kalendarza gregoriańskiego, oficjalnym kalendarzem świąt państwowych.
Żydowski rytm czasu wyznacza zarówno słońce, jak i księżyc.
Podstawową jednostką czasu jest oczywiście dzień, który jest jednostką czasu określoną przez światło słoneczne docierające do Ziemi podczas jej obrotu wokół własnej osi. W świecie zachodnim dzień zaczyna się w środku nocy i trwa do następnej północy, a dni dzielą się na regularne odcinki 24-godzinne.
Dniem żydowskim rządzi słońce. Jest ono jednak silniej zakorzenione w zjawiskach, które można po prostu zaobserwować, niż nasz standardowy dzien. Gdybyśmy nie mieli zegarów i zegarków, nigdy nie bylibyśmy w stanie określić, w którym momencie kończy się jeden dzień, a zaczyna sie następny.
Bazując na Księdze Rodzaju, w której refren "był wieczór i był poranek" podsumowuje twórczą pracę każdego dnia, judaizm odmierza swój dzień od wieczora do wieczora.
Oczywiście pojawia się pytanie, jak dokładnie określić moment, w którym kończy się jeden dzień, a zaczyna następny. Rabini ustalili, że nowy dzień zaczyna się w momencie, gdy słońce chowa się za horyzontem.
W przeciwieństwie do naszego świeckiego dnia, w którym godziny dzienne są zmieszane z nocnymi, dzień żydowski zaczyna się nocą i kończy dniem.
Z tego powodu wszystkie święta żydowskie rozpoczynają się wieczorem w dniu poprzedzającym dzień obchodów. Praktycznie, według żydowskiej rachuby czasu, wieczór poprzedzający dzień jest rzeczywiście początkiem nowego dnia kalendarzowego.
Opowieść o stworzeniu świata w Księdze Rodzaju ustanawia również kolejną, wyższą jednostkę miary czasu, a mianowicie siedmiodniowy tydzień. Opowieść umieszcza boski plan tygodnia, w którym po sześciodniowym tygodniu pracy następuje Szabat, jako ustanowiony przez Boga dzień odpoczynku.
Ponieważ większość jednostek miary pochodzi od Babilończyków, którzy byli pierwszymi wielkimi astronomami i obserwatorami przyrody starożytnego świata, wiemy, że tydzień powinien być skoordynowany z czterema fazami księżyca. Dlatego, z grubsza mówiąc, cztery tygodnie to miesiąc, a mniej więcej 12 miesięcy to rok. Ponieważ jednak 12-miesięczny rok księżycowy i 365-dniowy kalendarz słoneczny dokładnie się nie pokrywają, kalendarz gregoriański, który stał się standardowym kalendarzem światowym, ma miesiące o różnej długości, które nie są już skorelowane z fazami księżyca i musi co cztery lata (rok przestępny) dodawać dodatkowy dzień, aby kalendarz odzwierciedlał rok słoneczny.
Staje się to nieco bardziej skomplikowane w przypadku kalendarza żydowskiego, ponieważ ten jest nadal skoordynowany z fazami księżyca, które faktycznie określają terminy świąt żydowskich. Ma to szczególne znaczenie w przypadku świat, które przypadają na nowiu i tych, które są obchodzone w czasie pełni księżyca.
W przeciwieństwie do miesięcy słonecznego roku gregoriańskiego, które są normą w dzisiejszym świecie, miesiące roku żydowskiego odzwierciedlają fazy księżyca. Najwyraźniej widać to po długości miesięcy. Podczas gdy miesiące kalendarza gregoriańskiego różnią się czasowo od 28 do 31 dni, by rok słoneczny miał 365 (lub w latach przestępnych 366) dni, miesiące w roku żydowskim mają długość 29 lub 30 dni, bo miesiąc księżycowy trwa 29,5 dnia, a miesiące zawsze muszą zaczynać się od nowiu.
Ponadto, ponieważ 12-miesięczny rok księżycowy jest o około 11 dni krótszy niż rok słoneczny, ścisłe przestrzeganie kalendarza księżycowego oznaczałoby, że święta wypadłyby w niewłaściwym czasie. Oznaczałoby to, że od czasu do czasu obchodzilibyśmy Chanukę, zimowe święto świateł, w środku lata, a Sukkot, jesienne święto plonów, wczesną wiosną.
Aby święta w kalendarzu żydowskim wypadały we właściwym czasie roku, rabini opracowali 19-letni system, który pozwolił im skoordynować miesiące księżycowe z rokiem słonecznym poprzez wstawienie miesięcy przestępnych na końcu roku w trzecim, szóstym, ósmym, jedenastym, czternastym, siedemnastym i dziewiętnastym roku tego cyklu.
Rabini ustalili również, że miesiące Nisan (marzec-kwiecień), Siwan (maj-czerwiec), Aw (lipiec-sierpień), Tiszrei (wrzesień-październik) i Szewat (styczeń-luty) mają zawsze 30 dni, a Ijjar (kwiecień-maj), Tammuz (czerwiec-lipiec), Elul (sierpień-wrzesień), Tevet (grudzień-styczeń) i Adar (luty-marzec) mają zawsze 29 dni. Cheszwan (październik-listopad) i Kislew (listopad-grudzień) trwają 29 lub 30 dni. W roku przestępnym są dwa miesiące Adar. Kiedy tak się dzieje, Adar I ma 30 dni, a Adar II (adar szeni) 29 dni. Dlatego zwykły rok żydowski ma długość od 353 do 355 dni, podczas gdy lata przestępne maja długość od 383 do 385 dni.
W ten sposób święta żydowskie oscylują w stosunku do kalendarza gregoriańskiego mniej więcej do miesiąca, ale zawsze wypadają o tej samej porze roku.
Warto zauważyć, że islam też przestrzega kalendarza księżycowego. Jednak w przeciwieństwie do judaizmu kalendarz islamski jest kalendarzem ściśle księżycowym i nie jest skoordynowany z rokiem słonecznym. Tak więc, z biegiem czasu, islamskie święta, takie jak Ramadan, występują w różnych porach roku.

Polskie tłumaczenie i redakcja Alex Wieseltier

https://www.myjewishlearning.com/article/jewish-calendar-solar-and-lunar/  

Alex Wieseltier - Uredte tanker
Alle rettigheder forbeholdes 2019
Drevet af Webnode
Lav din egen hjemmeside gratis!